DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Mehmet Uluçay
Mehmet Uluçay
Giriş Tarihi : 11-08-2020 15:36

Hititlerde Adalet ve insan hakları

Adalet ve insan hakları konusunda Anadolu topraklarında yaşayan halkın ne gibi imkânlarının olduğunu bilmek günümüzü incelemek ve karşılaştırma açısından yararlı olacaktır. Çağdaş toplumlarda söz konusu olan Hak ve Hukuk kavramlarının uygulaması, Hitit Devlet yönetiminde de yer almıştır. Güçlü bir devlet, ancak eşitlikçi adaletli hukuk kuralları ile donatıldığı takdirde sürekli olabilir ilkesi yanında, Adalet Mülkün Temelidir sözü Hititliler tarafından benimsenmiş  bir söylemdir.  Hitit devletini hukuk devleti olarak tanımlamak yanlış olmayacaktır. 
Devlet merkez ve taşra teşkilatı olan bir sistem içinde kurulmuş ve yönetilmiştir. Devlette tüm sorumlulukların muhatabı kraldır. 
Hitit Devletinde, Kralın halkına karşı sorumluluklarının anlatıldığı bir tablette, 
“Halkının eline ekmek ver, hastalara bak onlara ekmek su ver, sıcaktan bunalırlarsa serine al, soğuk rahatsız ederse sıcağa al, kadın kölelere ve erkek kölelere yapılan 
cinayetleri cezasız bırakma, açları doyur, bakımsızlara bak, çıplakları giydir”, şeklindeki Krala öğütler Devletteki düzeni açıklamaktadır. Hitit’te  Roma Hukukundan çok önce ileri bir hukuk düzeni olduğu anlaşılmaktadır. Hititlilerin yazılı hukuk kurallarına sahip olduğu Boğazköy’de bulunan yazılı belgeler sayesinde anlaşılmıştır. 
Belgelerin çoğu kırık ve eksik olduğu için net çözüme henüz ulaşılmamıştır ancak bu tabletlerden özellikle  ceza hukuku ile ilgili bulunan yazılar Hititlilerdeki adalet sistemini açıklamada çok önemlidir. İnsan yaralama ve öldürme fiillerinde ölüm veya 
hapis cezası yerine tazminat verme müeyyidesinin olduğu görülmektedir. Kısas ve ölüm veya hapis cezası yerine tazminat esasının veya suçlunun mağdur olana veya ailesine karşı tazminat ödemesi veya evinde işinde tarlasında hizmet etmesi şeklinde ceza yaptırımı uygulamasının varlığı oldukça ileri ve çağdaş nitelikte bir hükümlerin olduğunu göstermektedir. Hukuk kuralları her ne kadar kral tarafından konmakta ve insan tarafından belirlenmiş olsa da, krallar öldükten sonra bu kuralların tanrısal olması gibi Hitit halkında bir inanç vardır. Çünkü krallar öldükten sonra Tanrılaştırılmışlardır.  Bu nedenle hukuk kuralları  da tanrısal boyutta kabul edilmiştir. 
Hukuk felsefesi mantığı ile adalet sistemine baktığımızda çok gelişmiş bir anlayış içinde insanlar  arasında ve Devlet ile olan ilişkilerde kanunların esaslarının çağdaş nitelikler taşımış olduğunu görmeyiz. Anadolu’da 600 yıl hüküm sürmüş Hitit İmparatorluğunun çok güçlü bir devlet yapısı içinde sürekliliğini koruyabilmiş olması örgütlenmenin ve 1600 şehrin yönetiminin düzenli bir hukuki yapı  içinde gerçekleştirilmiş  olması  ile mümkün olmuştur Çağımızdaki genel kanı çağdaş olduğumuz ve gelişmek sureti ile M.Ö yaşamış nice topluluklardan üstün olduğumuz şeklindedir. Bu  kanının tarihin derinliklerine indiğimizde hiç te öyle olmadığını, eski çağlarda yaşamış halkların kurmuş oldukları uygarlıkların, çok daha yüksek nitelikli oldukları ve kurallarının bulunduğunu bilmek günümüz insan haklarına bakış açısını ve açıklanmaya çalışılan tarihi geçmişini değiştirebilecektir." a.g.e. shf147
"İnsanın insana işkence etmediği, babanın sayıldığı gün,Ülkeyi alçak  gönüllülük kuşattığı, yukarıda olanların saygın olduğu gün, Küçük kardeşin büyükten sonraya geldiği gün, Gençlerin, bilginlerin sözünü dinlediği gün,Güçlüler  ile güçsüzlerin arasında sürtüşme olmadığı nezaketin egemen olduğu gün, İstenilen yolda gidildiği, zararlı otların yok edildiği gün, İnsanın istediği yere gidebildiği. Kırlarda bile incinmediği gün, Ülkede bütün sıkıntıların yok olduğu, onu ışık kapladığı gün, Ülkeden kapkaranlığın kovulduğu gün, Bütün canlılar neşe ve sevinç içinde yaşayacaklardır.Bu metin insan hakları için önemli bir dizedir.  Belgeden 
anlaşıldığı üzere bugün insan hakları belgeleri ve anlaşmalarında sayfalarca kurallar düzenlenerek sağlanmak istenen haklar ve hürriyetler ve insanın mutlu yaşaması için sarf edilen çaba Kralın dizelerde belirttiği kurallar ile toplumda sağlanmak istenmiştir. 
Yine toplumlarda saygı ve saygınlığın önemini ilk kez 4500 sene önce Sümerliler  belirtmiştir. Sümer’de her kral kendi yönetiminde, büyükler küçüklere, küçükler büyüklere, karı koca birbirine, zengin fakire, fakir zengine, güçlü güçsüze,  güçsüz 
güçlüye saygılı oldu. Anne çocuğunu azarlamadı, çocuk annesine karşı gelmedi. Yaşlıların önerileri alındı, dul ve yetimler korundu, şeklinde öğünmeleri olduğu belirtilir.Döneminde ne dereceye kadar sağlandığı sağlanıp sağlanmadığı veya aksine uygulamalar ile ilgili ne gibi yaptırımların olduğu ayrık olarak açıklamanın son derece çağdaş olduğunu  bugün dahi altına imza atılacak bir metin olduğunu kabul etmemek imkânsızdır."86GültaşV; a.g.e., s.30
Prof.DR Berrin Altuğ İstanbul Gedik Üniversitesi insan hakları ve Demokrasi  çalışması  www.gedik.edu.tr


 

NELER SÖYLENDİ?
@
Mehmet Uluçay

Mehmet Uluçay

DİĞER YAZILARI Kerbela Olayına Döşenen Taşlar( 10) 12-09-2020 12:11 Kerbela Olayına Döşenen Taşlar( 9) 10-09-2020 23:31 Kerbela Olayına Döşenen Taşlar( 8) 07-09-2020 18:12 Kerbela Olayına Döşenen Taşlar( 7) 04-09-2020 14:28 Kerbela Olayına Döşenen Taşlar( 6) 03-09-2020 15:34 Kerbela Olayına Döşenen Taşlar( 5) 31-08-2020 09:57 Kerbela Olayına Döşenen Taşlar( 4) 28-08-2020 23:07 Kerbela Olayına Döşenen Taşlar( 3) 27-08-2020 08:59 Kerbela Olayına Döşenen Taşlar( 2) 24-08-2020 22:46 Kerbela Olayına Döşenen Taşlar 22-08-2020 22:05 Eski Türk Devletlerinde Yönetimin Yasa Kaynakları (1) 17-08-2020 12:00 Hititlerde Adalet ve insan hakları 11-08-2020 15:36 Devletin Dini Adalettir 23-07-2020 14:52 Mısır’da Ölünün Kendini Sorgulaması 17-07-2020 16:15 Pers Hükümdarı II.Kros' tan İnsan Hakları 08-07-2020 14:41 Ramazan Bayramınız kutlu olsun. 23-05-2020 12:45 Emrinizdeyim Paşam 20-05-2020 19:58 Hasan Tahsin 2 18-05-2020 23:58 Hasan Tahsin 1 17-05-2020 18:54 Korku ve Cesaret 30-12-2019 17:20 Toplumsal yaşam, kurallar zinciridir 11-10-2019 22:13 Öfke Baldan Tatlıdır 05-02-2019 07:22 "Günah Keçisi" Deyimi Nerden Geliyor? 29-12-2018 15:04 Kurtuluş Savaşında Havza Görüşmesi 03-09-2018 07:44 Kurtuluş Savaşında Havza Genelgesi 30-08-2018 07:58 Doğu Karadeniz Gezisi: Gezimizin 4.Günü 21-08-2018 19:59 Gezimizin 3.Günü Artvin- Batum 15-08-2018 13:45 Gezimizin İlk Günü Erzurum. 13-08-2018 19:29 “ Sen Seni Bil “ 12-05-2018 20:51 Kendini bil 07-05-2018 20:43 Öfke Baldan Tatlıdır 01-05-2018 14:55 Ve Büyük İskender 25-04-2018 07:34 Elazığ 8. Bölge Müdürlüğüne Sitemimiz Var 2. 18-04-2018 20:49 Karayolları Genel Müdürlüğü Elazığ 8. Bölge Müdürlüğüne Sitemimiz var. 10-04-2018 19:11 Dünya Kadınlar Günü 07-03-2018 20:30 Yürüyüş 13-10-2017 19:34 Cemşid’in, Çeşme Taşına Yazdırdıkları 19-09-2017 20:34 Nasıl anlar ve anlatırız 22-08-2017 07:19 Üç heykel 11-07-2017 15:50 Tıp Bayramı kutlu olsun 16-03-2017 10:25 Dünya Kadınlar Günü 08-03-2017 15:07 Zaman nedir? 06-03-2017 07:21 “Her cumhuriyet demokrasi değildir.” 27-10-2016 15:19 Aşure günü ve önemi 24-10-2016 08:25 Ahilik geleneğinde ustalık töreni 26-05-2016 08:51 Zaman Nedir? 07-02-2016 19:35 Hz.Hüseyin Niçin Şehit Edildi? -2 09-11-2015 08:48 Hz.Hüseyin Niçin Şehit Edildi? - 1 26-10-2015 17:53 Çözüm Sürecinde Israr 05-07-2015 14:24 Kadınlar Gününüz Kutlu Olsun 06-03-2015 11:20 Birlikte Rahat ve Huzurlu Yaşamak 08-02-2015 21:23 Eski Bir Tapınak Yazıtı 22-12-2014 16:00 Seçim Barajı 08-12-2014 09:38 Dünya Barış Günü 01-09-2014 19:15 Dünya Kör ve Sağır Olmuş 03-08-2014 17:14 Atatürk-İnönü İlişkisinin Bilinmeyenleri: Başbakanlıktan Ayrılış (1) 21-07-2014 08:18 Cumhurbaşkanı Seçimi ve Yetkilerin Kullanımı 13-07-2014 21:18 Adil Hükümdar Nuşirevan 19-03-2014 12:38
NAMAZ VAKİTLERİ
Gazete Manşetleri
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA