Atatürk-İnönü İlişkisinin Bilinmeyenleri: Başbakanlıktan Ayrılış (1)


Bu makale 2014-07-21 08:18:55 eklenmiş ve 748 kez görüntülenmiştir.
Mehmet Uluçay

 

 

 

   “ Milli Mücadele ile başlayıp ölümüne kadar farklılıklar içeren bir ilişki. Başından beri Mustafa Kemal'in İnönü'ye büyük bir sevgisi var. Öyle mektuplar yazmış ki, bir erkeğin bir kadına yazdığı mektuplar gibi. Hatta 1933'te yazdığı bir mektupta “Seni okurken hıçkırıklarla ağladığımı söylersem, inanır mısın? Bu duygularımı kimsenin yanında değil, yatak odama çekildikten sonra mahremimde yazıyorum. Sen beni muhakkak çok seviyorsun. Ya ben seni!” şeklinde ifadeler kullanmış. Bu tarih, aralarının açılmaya başladığı bir tarih üstelik. Ondan çekinirmiş de. Bir keresinde eski yazıyla notlar alırken “Aman İsmet görmesin, kızar” demiş.

İnönü ne diyor?İnönü'nün cevapları daha ölçülü, daha mesafeli, başından itibaren ilişkiyi dikkatli kurmaya çalışmış….

Tüm duyarlı davranışa rağmen, olaylar farklı gelişmektedir.

İnönü'nün başvekil olarak 30 Ekim 1923 te ilk Meclis konuşmasında

“Cumhuriyet Hükümeti, sözden ziyade iş yapmak, fiiliyat ve tatbikatla, size ve milletimize emniyet verici olmak için bütün kuvvetimizi sarf edecektir. Şiarımız; faaliyet, gayret ve iş yapmak arzusudur.”diyor.

“Hükümete gelince, hükümet, bir icra teşkilâtıdır. Bu teşkilat, belirli kanunlar, kararlar, kararnameler, talimatnameler ve nizamlarla işler. Hükümette fiil, irade ve karar, bu mevzuatla sınırlanır. Hükümetçilik, inkılâpçı bir aksiyon değil, bir icra işidir. Bu cihazın normal fonksiyonu budur. shf 478)

Hasan Rıza Soyak’ın hatıralarından “Atatürk’ün bir hükümet adamı gibi icra'nın günlük işleri ve icra organına ait meselelerle fazla ilgilenmediği malumdur. Onu tanıyanların ve bütün yakınlarının bilgi ve nakilleri bu­nu doğrular. Meselâ F.R. Atay şöyle yazar;

«Atatürk büyük hareketler adamıdır. Teferruat ile di­dişmekten hoşlanmazdı. Hükümet işleri ile pek baş ağrıtmamıştır….”(shf 479)

«İcra mevkiinde bulunanlara ait yetki ve sorumluluk­ların, keyfi hareketlerden ve sorumsuzların müdahalesinden azade bir ahenk içinde akımını sağlamak yolunda çalıştı.(shf:479)

«Anayasa’da cumhurbaşkanının yetkilerini, en küçük hadde indiren, bizzat Atatürk’tür». «Kendisi, her münasebet düştükçe:

— Bizde Cumhurbaşkanı, bir imzacıdan başka bir şey değildir, derdi».

Bir gün gene Hasan Rıza Soyak’a daha içli dert yanar: «Bunalıyorum çocuk, bunalıyorum...

Ben burada bir nevi mahpus hayatı yaşıyorum. Çün­kü gündüzleri ekseriye yalnızım. Herkes işinde, gücün­de... Benim ise çok günler, bütün günümü değil, bir saa­timi dahi dolduracak işim yok... Şu halde, ya uyuyabilir­sem uyuyacağım, olmazsa kitap okuyacağım yahut bir şeyler yazacağım...

F.R.Atay: Çankayada’ki köşkünde,yapacağı iş bulamadığı için ,iç sıkıntısına tutulduğu vakit,kendisini,cangıldan alınarak kafese konmuş bir aslana benzetirdim..”(Çankaya shf:350)ı Atatürk'ün ölümüne kadar  genel sekreterliğini yapan Haşan Rıza Soyak da bu durumu doğrular:

“Arada biraz dinlenmek ve hava almak ihtiyacını du­yarsam, şehir içinde ve dışında, ancak otomobiller ile ge­zintiler yapacağım. Ya sonra? Sonra gene bu hapishaneye döneceğim... Ve işte böyle kendi kendime bilardo oynayıp sofra zamanını bekleyeceğim!..

Bari sofrada bir değişiklik olsa? Ne gezer.’ Bu sofra nerede kurulursa kurulsun, karşımda, aşağı yukarı hep aynı insanlar... Aynı yüzler... Aynı sözler... Hâsılı bık­tım usandım çocuk

(shf.480)

 Yukarıda alıntıladığımız satırlara rağmen nasıl oluyor da Atatürk Hükümete müdahale ediyor. Birlikte okuyalım.

  Devamı gelecek yazımızda                                                            

                                                            

KAYNAK:

 

1-  Tarih Araştırmacısı Ayşe Hür, Atatürk'le İnönü arasındaki ilişkileri bilinmeyen yönleriyle Yenişafak’tan Mehmet Gündem'e anlattı. İşte o röportaj: 21.04.2008

2-. Ş,S.Aydemir.” İkinci Adam” cilt 1.Remzi yayınları.

 

3- Sabancı Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cemil Koçak,   


Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 0 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
E-Mail Bülten Kaydı
Arşiv Arama
- -
Gölbaşı Güncel
                    
© Copyright 2013 Gölbaşı Güncel Haber. Tüm hakları saklıdır. Bu site KOMMANGENE Gazeteciler Cemiyeti Üyesidir.